|
|
|
DEN CRANS
VAN ALOUDE SCHUTTERSGILDEN
VZW
Antwerpen herdenkt 700 jaar Historische Schuttersgilden
Iedere bezoeker van Antwerpen wordt er nog alle dagen mee geconfronteerd: de prachtige gildenhuizen op de Grote Markt die herinneren aan de Gouden 16de Eeuw. Zij zijn stille getuigen van het hoogtepunt in de geschiedenis van onze Stad. Nochtans zal de man in de straat weinig kunnen vertellen over de achtergrond en het verleden van deze monumenten en hun Gilden die zij huisvestten. En daar willen de Antwerpse Schuttersgilden iets aan doen. De geschiedenis In de eerste plaats moet men zich ervan bewust zijn dat slechts enkele huizen eigendom zijn geweest van de Schuttersgilden. Een groot aantal hebben toebehoord aan de ambachtsgilden, en die behoren niet tot de focus van dit gebeuren. De Schuttersgilden zijn in de vroege middeleeuwen opgericht om de stad te “Scutten”, zeg maar schutten of beschermen. Het waren broederschappen van Poorters en Edellieden die verbonden werden door een Eed van trouw, en die als burger het voorrecht hadden om wapens te dragen. Zij werden ingezet in allerlei omstandigheden van onheil. Dus niet enkel bij het verdedigen van de stad, maar ook bij brand, overstroming of ander tegenspoed. Bovendien hadden zij een uitgebreide sociale functie. Antwerpen is de Stad met de oudste traditie betreffende de Stadsgilden in de Nederlanden. We kunnen teruggaan tot 1306, waar bij charter de Gilde van “De Oude Voetboog” wordt opgericht. Het bevat o.a. de tekst: “Vortane willecore wi dat die Gulde van Antwerpen gestavet ende gehouden zi na ordonancie ende na goetduncken ons schoutheden ende onser scepenen van Antwerpen”. Later wordt dit de St. Jorisgilde genoemd.
Maar het blijft niet bij deze ene broederschap; zij krijgt nog vijf opvolgers: 1348: De Oude Handboog, later St. Sebastiaansgilde genoemd 1385: De Jonge Voetboog 1485: De Jonge Handboog 1487: De Schermersgilde 1489: De Kolveniersgilde, later de St. Christoffelgilde Deze zes gewapende gilden zijn goed voor een sterkte van 1200 man, en staan onder leiding van de Buitenburgemeester. Tot in 1791 alle gilden onder de Franse bezetting verboden worden. Hun macht wordt immers te groot, en alle goederen, wapens en immobilia worden verbeurd verklaard en verkocht. We moeten wachten tot midden 19de eeuw tot er hier en daar een heropflakkering van de Schuttersgilden op te merken valt. Aangezien hun taak als beschermer overbodig geworden is, begint men met de oude wapens te schieten voor het plezier. Wat zij echter nog decennia lang doen, is het inrichten van Landjuwelen en tornooien. Een voorbeeld hiervan is de jaarlijkse Koningschieting, het befaamde “Schietinghe om den Coninck”. De hedendaagse Schuttersgilden zijn ontstaan aan het Stadswaag midden de jaren vijftig, toen enkele bezielers het ontstaan en de geschiedenis ervan gaan bestuderen. Eén van hen is Marc De Schrijver, ere-Stadhouder van Den Crans van Aloude Schuttersgilden vzw te Antwerpen. Als de Stad in 1958 de Grote Ommeganck organiseert, stellen de kruisboogschutters er prijs op om in deze Ommeganck de “Oude Gilde van St. Joris” in hun 16de eeuwse kledij uit te beelden. Dit feit heeft de leden van de gilde er toe aangezet deze traditie in de toekomst verder te zetten. Dit met veel bijval van het Stadsbestuur, die hiervan tot vandaag dankbaar gebruik maakt bij folkloristische gebeurtenissen. Zo wordt nog steeds elk jaar in begin augustus de “Antwerpse Ommeganck” georganiseerd en hebben de “Gildenfeesten” plaats op de Grote markt en de Groenplaats (dit jaar op 6 augustus).
Het evenement
Om het grote publiek kennis te laten maken met het fenomeen “Schuttersgilde”, en hen de kans te geven er meer over te weten te komen, wordt binnen de Antwerpse Gilden, met name door Marc De Schrijver, een evenement op stapel gezet.
Dit evenement bestaat uit twee delen: - Een Gildendag met een Gildenmis in de St. Joriskerk naar historisch voorbeeld, gevolgd door een colloquium met een drietal vooraanstaande sprekers. - Een Tornooi “700 jaar Antwerpse Schuttersgilden” met een aantal schietingen bij de diverse Antwerpse gilden, verspreid over de komende maanden, en waar ook het grote publiek de kans krijgt de oude wapens te hanteren.
De Gildendag heeft plaats op Zondag 24 september 2006. Dan wordt om 11u. in de St. Joriskerk een historische Gildenmis opgedragen. Hierbij zullen tal van gastgilden in vol ornaat en in hun prachtige kledij aanwezig zijn. De St. Joriskerk is de plaats waar alles begon. Opgericht in het begin van de 14 de eeuw, en gelegen aan de St. Jorispoort, was zij de plaats waar de Gilde van de “Oude Voetboog” de kerktoren gebruikte om op de “Papegaay” te schieten.
De mis wordt om 14u30 gevolgd door een colloquium waarin volgende gastsprekers zullen optreden: - EH Paul Scheelen, pastoor van St. Joris. Hij zal de geschiedenis van de St. Joriskerk toelichten. - Rudi Mannaerts, licentiaat Kunstgeschiedenis en Kunsthistoricus zal het hebben over de kunstschatten in verband met St. Joris en de Gilden. - Karel Van den Bossche, voorzitter van de Heemkundige kring Antwerpen die de beschermende functie van de schuttersgilden en hun betekenis voor de stad en zijn bevolking zal toelichten.
Het programma van het Tornooi ziet er als volgt uit:
- 10 september: Schuttersgilde Den Gulden Rinck Antwerpen - Falconrui 33 - 2000 Antwerpen 6 m. kruisboog - 17 september: St. Jorisgilde Ekeren - Veltwijklaan Ekeren 20 m. Kruisboog - 7-8 oktober: Marnix Antwerpen - Hertstraat 5 - 2100 Deurne 10 m. kruisboog - 28 oktober: Den Crans Antwerpen - Reuzenpoort - 2140 Borgerhout 10 m. karabijn op pluimen
Op deze dagen zullen schutters van over heel het land kampen voor de “Trofee 700 jaar Antwerpse Schuttersgilden”. Maar ook het grote publiek is welkom op deze schietingen. De onervaren schutter zal er ook de kans krijgen om een schot te doen met een kruisboog of een karabijn!
Namens de Inrichters Diane Streûmer |
